Олоҥхоһут, тойуксут, алгысчыт, Бүтүн Россиятааҕы “Душа России”
бириэмийэ лауреата, Саха Өрөспүүбүлүкэтин култууратын үтүөлээх үлэһитэ,
Үөһээ Бүлүү улууһун бочуоттаах олохтооҕо, марафонец
Кирилл Никонович Никифоров-Лөкөчөөнөп 1938 с. Бүлүү улууһун Лөкөчөөн нэһилиэгэр төрөөбүтэ.
Иккис дойдута буолбут, сиппит-хоппут буутун этэ муҥутаабыт сирэ-түөлбэтэ Үөһээ Бүлүү буолар. Манна кини алаһа дьиэ уруу-тарыы тэринэн, буруо унаарытан, айар үлэ абылаҥар ылларар. Айар-тутар хаана оонньоон 1982 с. “Хабыр киирсиилээх Хабытта Бэргэн” олоҥхотун сурукка түһэрэр.
Кирилл Никонович олоҥхоһут быһыытынан республикаҕа эрэ буолбакка араас тас дойдуларга киэҥник сураҕырбыт, аатырбыт киһи. Кини репертуарыгар үс олоҥхо киирэр: “Хабыр киирсиилээх Хабытта Бэргэн” уонна бу олоҥхоттон кээмэйдэринэн улахан “Айдааннаах айаннаах, ала буурай аттаах Мохсоҕоллой Боотур”, “Күүдээннээх кутуруктаах күдэн кугас аттаах Күн Эрбийэ Бухатыыр”.
Олоҕум туһунан кылгас ахтыы
(кылгатан киллэрилиннэ)
Мин 1938 с. сэтинньи 28 күнүгэр Бүлүү оройуонун Баппаҕаайы нэһилиэгэр колхуостаах кэргэнтэн төрөөбүтүм. Кыра эрдэхпинэ, дьоннорум эрдэ өлөннөр, ыал устун сылдьан улааппытым.
1954 с. Бүлүү куоратыгар промартыалга араас үлэлэргэ үлэлээбитим — тутууга, эстэлээргэ.
1959 с. Армияҕа Хотугу Муустаах муора кытыытыгар Тиксиигэ 3 сыл 4 ый сулууспалаабытым. Армияттан кэлэн баран, 1962 с. Үөһээ Бүлүү кыыһын Гаврильева Татьяна Титовнаны кытта холбоһон күн бүгүнүгэр дылы дьоллоохтук-соргулаахтык олоробут.
Эдэр сааспар көмүһүнэн уһанар этим, уруһуйдуурум, хатыҥ мас удьурҕайынан араас оҥоһуктары кыһан оҥорорум.
Кэнники бэйэм олоҥхом дьоруойдарын оҥорон, Сахам сиригэр быыстапкаҕа көрдөрбүтүм. Үстэ бастакы миэстэҕэ тиксибиттэрэ уонна “Норуот маастара” диэн аат иҥэриллибитэ. Бу быыстапкабын Американан, Япониянан, Казахстанынан, Кыргызтанынан, Калмыкиянан, Москванан, Санкт-Петербурунан илдьэ сылдьан көрдөрбүтүм.
Эдэр сылдьан сүүрүүнэн дьарыктаммытым. Сахам сирин уон 13 сыл араас дойдуларынан сүүрэн, кыттан көмүскээбитим. Барнаул, Тула, Орехово-Зуево, Грознай, Чита, Новосибирскай, Краснодар, Рязань, Адлер курдук куораттарга улахан күрэхтэһиилэргэ миэстэлэспитим. Сахам сиригэр 3 көскө уонна 3 биэрэстэҕэ рекорд олохтообутум уонтан тахса сыл турбута. Барыта 29 төгүл бастаабытым.
Сүүрэн бүтээт, олоҥхонон, тойугунан дьарыктанан бартым. Бу дьарыкпын спорду хайдах таптыырым курдук таптаабытым. 1975 сылтан бэттэх маҥнайгы олоҥхобун кыра кыралаан суруйан саҕалаабытым.
1982 с. өрөспүүбүлүкэҕэ ыытыллыбыт олоҥхо күрэҕэр “Хабыр киирсиилээх Хабытта Бэргэн” диэн олоҥхобунан бастакыбын кыттыбытым. Онно аатырбыт олоҥхоһуттар Андрей Титаров, Иван Жендринскэй, Каратаев курдук устар ууну сомоҕолуур, биллэр-көстөр олоҥхоһуттар бааллара.
Бу олоҥхобун 1993 с. олоҥхо-испэктээк гынан таһаарбыппыт. Саха сирин киэҥ киэлитинэн сылдьан көрдөрбүппүт, дьон-сэргэ биһирэбилин ылта. Интэн эр ылан, “Айдааннаах айаннаах Ала Буурай аттаах Мохсоҕоллой Боотур” диэн иккис олоҥхобун эмиэ испэктээк, кэлин букатын киинэ гынан таһаарбыппыт. 2010 с. аны “Күүдээннээх кутуруктаах күдэн кугас аттаах Күн Эрбийэ Бухатыырбын” туруорбуппут. Дьэ ити курдук бэйэ-бэйэлэриттэн ситим тардыһан олоҥхолорум күн сирин көрбүттэрэ.
Билигин биэс уонча тойуктаахпын. Олортон уончатын таптаан, түгэн түбэстэр эрэ, үөрэ-көтө толоробун. Лаппа киэҥ сирдэринэн иһиллибит тойуктардаахпын. Холобур, 1996 с. Казахстаҥҥа V Аан дойдутааҕы Альберт Бейст Лорд кэриэһигэр уонна казах аатырбыт музыкана Джанбул Джабаев 150 сааһын туоларыгар аналлаах фестивальга “Аар Хатыҥ Алгыһа” диэн тойукпут толортум. Онтум биэс бастыҥнар истэригэр киирбитэ. 1997 с. Америкаҕа Калифорния штатыгар Беркли диэн куорат театрыгар, ону таһынан Москва Чайковскай театрыгар, Санкт-Петербурга “Мин сахабынан киэн туттабын”, 2001 с. Японияҕа Токио куорат биир бастыҥ аан дойдуга биллэр улахан театрыгар “Дуораһыйа туруохтун дорҕоонноох тойугуҥ!” диэн П. А. Ойуунускайга анаабыт тойукпун толортообутум.
Уопсайынан, түүр тыллаах омуктар уонна Аан дойду норуоттарын фольклорун фестивалыгар, конгреһыгар сэттэтэ кыттыыны ыллым.
Олорбут олоҕум сындалҕаннаах үлэтин сыаналаан, 2004 с. киэҥ Россия эбэ хотун “Душа России” диэн үрдүкү наҕарааданы иҥэрбитэ.
2008 с. Тааттаҕа буолбут олоҥхо ыһыаҕар уонна киэҥ Туймаада Улуу тунах ыһыаҕар иккиэннэригэр тойукка Гран-при аатын ылбытым “Көмүс кылыһах” уонна “Лучший исполнитель тойук” диэн суруктаах Бочуотунай грамотаны туппутум. Ити мин уһун сыллаах сыралаах үлэм түмүгэ дии саныыбын….
Кирилл Никонович Никифоров,
Үөһээ Бүлүү сэлиэнньэтэ,
Хоптолоох уул., 24
Никифоров, К. Н. Хабытта Бэргэн: олоҥхо / Кирилл Никифоров-Лөкөчөөн ; [редкол.: В. Н. Иванов (бас ред.) уо.д.а. ; киирии ыст. суруйдулар: Р. Н. Анисимов уо.д.а. ; Рос. Федерация Үөрэхтээһиҥҥэ уонна наукаҕа м-вота, М. К. Аммосов аатынан Хотугулуу-
Илиҥҥи фед. ун-т, Олоҥхо науч.-чинчийэр ин-та]. – Дьокуускай : ХИФУ издательскай дьиэтэ, 2012. – 387 с. : портр. – (Саха олоҥхото).- С. 384-386.
