05.03.1934 — 18.10.2020 гг.
Профессор, кандидат педагогических наук,
основатель кафедры стилистики якутского языка и
русско-якутского перевода СВФУ им. М.К. Аммосова,
заслуженный работник народного образования Якутской АССР
Петрова Тамара Ивановна — обладатель республиканских знаков “Учитель учителей” и “Гражданская доблесть”, премии главы Якутии в области сохранения, изучения и развития родных языков имени С. А. Новгородова, учитель и наставник молодых учёных и студентов Института языков и культуры народов Северо-Востока РФ.
Родилась в 1934 г. в Оргётском наслеге Верхневилюйского улуса ЯАССР в учительской семье. Её родной брат, Петров Трофим Иустинович, организовал в 1927 г. начальную школу в с. Тойоку Оргётского наслега, был первым её директором.
В 1955-1971 – учительница русского языка в школах родного Верхневилюйского улуса.
В 1971-1982 – младший научный сотрудник в Якутском филиале НИИ национальных школ.
В 1982-1992 – методист кабинета начальных классов, затем старший преподаватель кафедры русского языка в Якутском республиканском институте усовершенствования учителей.
В 1992-1996 – в годы принятия и реализации “Концепции обновления и развития национальных школ РС (Я)” возглавила отдел программно-методического и издательского обеспечения Министерства образования республики.
В 1996 году Тамара Ивановна, по приглашению почётного директора ИЯКН СВ РФ Г.Г. Филиппова, из Министерства образования переходит работать в Северо-Восточный федеральный университет.
Книги
Тулалыыр эйгэни кытары билиһиннэрии : ааҕыыга бэлэмниир уруоктар : маҥнайгы кылаас учууталыгар пособие / Т. И. Петрова, Д. Г. Ефимова, З. П. Егорова. – Якутскай : Саха сиринээҕи кинигэ изд-вота, 1987. – 98, [1] с.
Саха литературнай тылын нуорматыгар быстах ыйынньык : (тылбаастыыр, суруйар, саҥарар дьоҥҥо көмө) / Т. И. Петрова ; рец. П. А. Слепцов уо.д. а. – Дьокуускай : Полиграфист, 1993. – 28 с.
Сахалыы саҥа : 11 кылаас : үөрэнээччилэргэ көмө / Т. И. Петрова, М. С. Винокурова, М. Е. Филиппова. – 1-кы тахсыыта. – Дьокуускай : Бичик, 1994. – 79, [1] с.
Сахалыы-нууччалыы кэпсэтинньик = Якутско-русский разговорник : (өҥө эйгэтэ) / Т. И. Петрова. – Якутск : Полиграфист, 1994. – 24 с.
Ыраастык сахалыы саҥарыах : билиҥҥи саха тылыгар нуучча тылын сабыдыала / Т. И. Петрова ; редактор И. П. Винокуров, филологическай наука кандидата ; Саха Республикатын Үөрэҕин министерствота. – Дьокуускай : Полиграфист, 1996. – 117, [1] с. : ил.
Саха тыла : Нач. курс якут. яз. / Якут. гос. ун-т им. М.К.Аммосова. – Якутск : Изд-во ЯГУ, 1998. – 64 с.
Саха тыла: функциональнай стиль төрүтэ уонна тыл-өс культурата : саха тыллаах студеннарга көмө кинигэ / Т. И. Петрова, А. И. Ушницкая ; М. К. Аммосов аатынан Саха гос. ун-та, Саха филологиятын уонна культуратын фак. – Дьокуускай : СГУ изд-вата, 1998. – 125,[2] с.- (Учебное пособие).
Саха тылын грамматиката : Нуучча тыллаах оскуоланы бүтэрбит студеннарга көмө / Т. И. Петрова, С. С. Семенова. – Дьокуускай : ГУП Полиграфист, 1999. – 15 с.
Саха тылын лексиката : нуучча тыллаах оскуоланы бүтэрбит студеннарга көмө / Т. И. Петрова, А. И. Ушницкая. – Дьокуускай : ГУП Полиграфист, 1999.- 15 стр.
Нуучалыы-сахалыы тылбаас : Эрчиллэр матырыйаал / Т.И. Петрова, А.А. Васильева ; М.К. Аммосов аатынан Саха гос. ун-та. Саха филологиятын уонна культуратын фак., “Ийэ тыл” обществ. – Дьокуускай : Изд-во ЯНЦ СО РАН, 2000.- 79 с.
Саха тылын функциональнай истиилэ : (эрчиллэр матырыйаал) / Т.И.Петрова, Г.Г. Торотоев ; М.К. Аммосов аатынан Саха гос. ун-та. Саха филологиятын уонна культуратын Фак. – Дьокуускай, 2000. – 48 с.
Саха тыла : Нуучча оскуолатын бүтэрбит студеннарга үӨрэнэр кинигэ. – Дьокуускай : ЯГУ изд-вота, 2002. – 96 с.
Өлөр-хаалар күҥҥэ өрүһүлтэ буолуо : (оҕолоох дьону кытта сэһэргэһии) / Т. И. Петрова ; М. К. Аммосов аатынан Саха гос. ун-та, Саха филологиятын уонна культуратын фак., Н. Д. Дьячковскай аатынан эксперим. филология уонна стилистика каф. – Дьокуускай : СГУ изд-вота, 2004. – 88 с.
Саха тыла = Разговорный якутский язык : первый год обучения / Петрова Т. И., Босикова В. И. – 2-е изд., доп. – Якутск : Бичик, 2006. – 70, [1] с. : ил.
Сахам тыла барахсан : (иһирэх санаа) / Т. И. Петрова. – Дьокуускай : Бичик, 2006. – 100, [2] с.
Тылбаас уопсай теорията : көмө кинигэ / Т. И. Петрова ; Үөрэхтээһин федеральнай агентствота, “М. К. Аммосов аатынан Саха государственнай университета” ҮПҮ ГҮУ. – Дьокуускай : СГУ изд-вота, 2007. – 37 с.
Идэҕэ киллэрии : (эдэр преподавателгэ кафедра үлэтин билиһиннэрии) / Т. И. Петрова ; Үөрэхтээһин федер. агентствота, “М. К. Аммосов аатынан Саха гос. ун-та”, ЮПЮ СЮЕТ Саха филологиятын уонна культуратын фак., Сахалыы истилиистикэ уонна тылбаас каф. – Дьокуускай: СГУ изд-вота, 2009. – 82 с. : ил.
Саха тылын истилиистикэтэ : лиэксийэ матырыйаала : учебное пособие для студентов высших учебных заведений по направлению 031000 и специальности 031001 – “Филология” / Т. И. Петрова, Л. Е. Манчурина ; М. К. Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи Бэдэрээссийэлии үнүбэрсиэт, Арассыыйа Бэдэрээссийэтин Хотугулуу-Илиҥҥи олохтоох омуктар тылларын уонна култуураларын үнүстүүтэ, Саха тылын истилиистикэтин уонна нууччалыы-сахалыы тылбаас каф. – Дьокуускай : ИПК СВФУ, 2011. – 129 с.
Айан аргыстаах, суол доҕордоох / Т. И. Петрова. – Дьокуускай : Сайдам, 2017. – 110, [2] с. : портр.
Төрөөбүт төрүт тылым – сахам тыла : үөрэнээччигэ көмө босуобуйа / Т. И. Петрова, Т. А. Скрябина. – Дьокуускай : Бичик, 2017. – 39 с. ; 22 см. – (Саха оскуолата).
Тыл тыалга быраҕыллыбат : [ыстатыйаларыттан быһа тардыылар] / Т. И. Петрова ; хомуйан оҥордо С. В. Неустроева. – Якутск : Сайдам, 2023. – 158, [1] c. : портр.
***
Развитие разговорной диалогической речи в 1-3 классах якутской школы : пособие для учителя /Т. И. Петрова. – Якутск : Якутское книжное издательство, 1979. – 96 с.
Уроки русского языка в 6 классе якутской школы : Книга для учителя. – Якутск : Кн. изд-во, 1981. – 168 с.
Русский язык. Сборник заданий и упражнений : учебное пособие для 6 класса якутской школы /[Петрова Т. И., Кириллина С. В., Бочкарева Е. С.]. – 1-е изд. – Якутск : Сахаполиграфиздат, 1995. – 198, [1] с.
Начальное обучение русскоязычных лиц якутскому языку : методическое пособие / Т. И. Петрова, Л. К. Избекова ; Якут. гос. ун-т им. М. К. Аммосова, Фонд поддержки нац. шк. – Якутск : Изд-во ЯГУ, 1998. – 54, [1] с.-(Методические указания.
Стань хорошим учителем : Метод. указ. Для студентов пед. профиля / Якут. гос. ун-т им. М.К.Аммосова. – Якутск : Изд-во ЯГУ, 1998. – 19 с.
Типология перевода якутского эпоса олонхо на русский язык / Т. И. Петрова ; М-во образования и науки Рос. Федерации, ФГАОУ ВПО “Сев.-Вост. федер. ун-т им. М. К. Аммосова”. – Якутск : ИПК СВФУ, 2010. – 133 с. : табл.
О ней
Үс көлүөнэ Бөтүрүөп учууталлар = Учительская династия Петровых / [сост. и ред. Т. И. Петрова]. – Дьокуускай : Изд-во ЯГУ, 2006. – 138 с. : ил., генеал. схем.
Тамара Ивановна Петрова / хомуйан, таҥан бэлэмнээтилэр: С. В. Неустроева, Е. П. Жирков, Р. Р. Жиркова ; аан тылы суруйда Е. П. Жирков. – Дьокуускай : Айар, 2021. – 390, [1] с., [4] л. ил., портр. – (Саха киэн туттар дьоно = Ими гордится Якутия).
Улахан буорахтаах киһи : [ахтыылар] / хомуйан оҥордо С. В. Неустроева ; редактор Г. С. Попова-Санаайа. – Дьокуускай : Дани-Алмас, 2024. – 295 с. : цв. ил., портр.
***
Петрова Тамара Ивановна : проф. Якут. гос. ун-та, канд. пед. наук, заслуж. работник нар. образования Респ. Саха (Якутия) : биобиблиогр. указ. / Якут. гос. ун-т им. М. К. Аммосова, Респ. межвуз. б-ка ; [сост.: А. Е. Пшенникова, С. Х. Тарабукина]. – Якутск : изд-во ЯГУ, 2004.- 40, [1] с. – (Ученые ЯГУ).
