Исидор Никифорович Барахов бэйэтэ суруйбут автобиографиятыттан

Исидор Никифорович Барахов бэйэтэ суруйбут автобиографиятыттан

      1898с. олунньу 12 күнүгэр (саҥа стилинэн) Саха уобалаһыгар Бүлүү уокуругун түҥкүтэх тайҕатыгар сэниэ саха ыалыгар төрөөбүтүм. Маҥнай улууска, онтон Бүлүү куоратыгар үөрэммитим. Элбэх политическай сыылынайдары, ол иһигэр т. Скрыпнигы билэрим, кинилэр 1910-1912с.с. Бүлүү куоратыгар олорбуттара. Үөрэххэ умсугуйан, ити кэмтэн ыла төрөппүттэрбиттэн тэйбитим. Сайыҥҥы уһун өрөбүлүм кэминэр Бүлүү бөдөҥ баайын Расторгуев маҕаһыыныгар “илии-атах” уолунан улэлиирим, оттон кыһын үөрэнэрим. 1915 сыллаахха Якутскай к. кэлбитим, онно учительскай семинарияҕа үөрэнэ киирбитим.
    1917с. олохтоох ыччаттартан тэрийбит таб. Е. Ярославскай тэрийбит куруһуогар киирбитим. 1917с. балаҕан ыйыгар олохтоох холбоһуктаах социал-демократическай тэрилтэ большевистскай фракциятын чилиэнин быһыытынан суолбун тобулбутум. Оччотооҕу Петроградка Октябрьскай революция дуораана Якутскай куоракка 1918с. олунньуга – кулун тутарга иһиллибитэ. Рабочай депутаттар Советтарын бары биллэр – көстөр активнай чилиэннэрин хаайталааһын өрө турууну бэлэмнээһини тохпута. Олохтоох большевистскай тэрилтэттэн ыччаттар эрэ хаайыллыбатахтара. Мин маҥнай утаа “Известия Совета рабочих Депутатов” диэн аатынан тахсар листовкалары тарҕатар кистэлэҥ типографияҕа үлэлээбитим, ол кэнниттэн большевистскай ыччат бойобуой дружинатын састаабыгар киирбитим.
      Совет хаайыллыбыт чилиэннэрин босхолуур уонна Якутскайга Советскай былааһы олохтуур туһугар 1918 сыллаахха ыам ыйыгар Иркутскайтан Якутскайга таб. Рыдзинскай баһылыктаах Кыһыл гвардия этэрээтэ ыытыллыбыта. Ити этэрээт 3000км. походу оҥорон, бэс ыйын 30 күнүн түүнүгэр Якутскайга ыкса кэлбитэ. Якутскайга кэлбит этэрээт кимэн киириитэ куорат иһигэр өрө турууну кытары дьүөрэлэспитэ. Мин түрмэни былдьаан ылар уонна хаайылла сытар табаарыстары босхолуур этэрээккэ баарым. Ити кэнниттэн мин кэлбит этэрээт састаабыгар киирбитим, кылгас кэмҥэ Исполком (совет – В. П.) аппараатыгар үлэлээбитим, ол кэнниттэн 20-30 киһилээх этэрээти кытары Бүлүүгэ ыытыллыбытым. Бүлүүгэ биһиги тиийиибитигэр үрүҥ гвардейскай офицердар өрө турбуттар этэ. Якутскайы Иркутскайтан кэлбит этэрээт ылыытын саҕана, Иркутскайы бэйэтин чехословактар ылбыттар этэ диэн этиэххэ наада. Биһиги этэрээппит Бүлүүттэн сүүрүгү таҥнары оҥочолорго олорон чугуйбута. Бүлүү төрдүгэр этэрээти пароходунан кэтээн олорор үрүҥ гвардейскай этэрээт тутан ылбыта уонна Якутскайга тиэйэн илдьибитэ, ол кэмҥэ онно Советскай былаас суулларыллыбыт этэ.
      Балаҕан ыйыгар 300-350 кэриҥэ киһи Саха сирин тас өртүгэр үүрүллүбүтэ. Мин ол үүрүллүбүт дьоннор ортолоругар баарым. Балачча кэмҥэ Иркутскайга олорбутум, онтон учуутал миэстэтин ылан, дэриэбинэҕэ барбытым. 1919с. сайын уһун өрөбүлбэр Иркутскайга кэлбитим, хас да Саха сирин дьонун кытары Губерния управляющайын Яковлев (уҥа эсер) оһуобай аналлаах этэрээтигэр баар урукку кыһыл гвардеецтары кытары сибээһи олохтоору холоммуппут иһин, тохсуо буолан хаайыллыбыппыт.
Колчаковщина суулларыллыбытын (иһин) кэннэ Якутскайга төттөрү кэлбитим, онно Саха сиринээҕи партком (өссө председатель этим) үлэлээбитим. 1920с. ахсынньыга Якутскайтан Омскайга 3-с Сибирскай партийнай конференцияҕа кыттыбытым, онтон РК(б)П 10 съеһигэр барбытым. 1921с. сайын Якутскайга төттөрү кэлбитим. Партия Бүлүүтээҕи уезднай бюротун секретарынан анаммытым. Күһүн Якутскайга төттөрү кэлэн, партия облбюротун председателинэн анаммытым уонна ревкомун председателинэн үлэлээбитим.
   1924 сыллаахха Москваҕа Коммунистическай академия иһинээҕи марксизм курсугар үөрэнэ барбытым. 1926с. БСК(б)ПКК секретариатынан Саха сиригэр ананан төттөрү кэлбитим. 1927с. Кыһыл профессура институтугар үөрэнэ киирбитим. Билигин кыһыл профессура экономическай институтугар үөрэнэбин.

                                     И. Н. БАРАХОВ 

Вход

Введите логин и пароль, указанные при регистрации